Ο αρχαιολογικός
χώρος Θεισόα βρίσκεται
στην νότια πλαγιά
του λόφου της Λάβδας
(757μ) πάνω από τον
ποταμό Αλφειό
στην Ηλεία.
Ταξιδιώτες
και αρχαιολόγοι
επισκεπτόντουσαν
την τοποθεσία
της Λάβδας ήδη
από τον 19ο
αιώνα αλλά μόνο
το 1984 ξεκίνησε σοβαρή
έρευνα από το Ολλανδικό
Ινστιτούτο Αθηνών.
Ενώ η πόλη Θεισόα
ήταν γνωστή από
περιγραφές του
Παυσανία και του
Πολύβιου, η ακριβής
θέση της δεν ήταν
γνωστή επί μακράν.
Σκοπός του προγράμματος
ήταν να λύσει το
πρόβλημα της θέσης
και να δώσει στον
αρχαίο οικισμό
στον λόφο της Λάβδας
μια θέση στην γεωγραφία
και την ιστορία
της Ηλείας.
Η χρονολόγηση
των αρχιτεκτονικών
στοιχείων ερευνάται επι του παρόντος
αλλά όπως υποδηλώνεται
από τα κεραμικά
ευρήματα, ο χώρος
κατοικείτο κατά
την Ύστερη Ελλαδική
περίοδο. Κατά τον
Μεσαίωνα ο χώρος
ήταν κατοικημένος
και γνωστός ως
Chateau St. Helene. Κάηκε
το 1302 μ.Χ.
Ένα τείχος περιέκλειε
το επάνω μέρος
του λόφου της Λάβδας,
μια περιοχή περίπου
385 χ 150 μ. Η κύρια είσοδος
του οικισμού βρισκόταν
στο νότιο περίβολο. Ένας
πύργος βρισκόταν
στην βορειοδυτική
γωνία. Το
τείχος από αυτό
το σημείο ως την
δυτική Πύλη είναι
το πιο καλοδιατηρημένο
σε αντίθεση με
το ανατολικό τείχος.
Και τα δύο τείχη
είχαν δύο τετράγωνους
πύργους σε απόσταση
70 μέτρων μεταξύ
τους που προστάταευαν
την πλαγιά σε περίπτωση
επιθέσεων.
Το τείχος
της ακρόπολης
είχε μια καλά προφυλαγμένη
Πύλη στην νοτιοδυτική
γωνία, πλαισιωμένη
από ένα προπύργιο.
Στην νοτιοδυτική
γωνία άλλος ένας
μεγάλος πύργος
προστάτευε την
ακρόπολη. Το δυτικό
τείχος της ακρόπολης
που φτάνει ως την
κορυφή του λόφου
διατηρείται σε πολύ
καλή κατάσταση.
Οι ανασκαφές
εστίασαν σε μια
επίπεδη περιοχή
στο άκρο του δυτικού
τείχους της ακρόπολης.
Εκεί βρέθηκαν
τα υπολείμματα
μιας οικίας. Η οικία
αποτελείτο από
τουλάχιστον δώδεκα
δωμάτια, πέντε
εκ των οποίων ήταν
προσβάσιμα από
τον προαύλιο χώρο.
Στόκος σε μονοχρωματικά σχέδια με
λοξευμένες γωνίες στο
λεγόμενο αρχιτεκτονικό
στυλ, κάλυπταν
τους τοίχους των
αντιπροσωπευτικών
δωματίων της οικίας.
Ουσιαστικά, δεν
βρέθηκαν οικιακά
αντικείμενα, γεγονός που
υποδηλώνει ότι
η οικία πιθανώς
εγκαταλείφθηκε
εξαιτίας κάποιας
καταστροφής. Μετά
την χρήση της η
οικία γκρεμίστηκε
και τα υλικά της
επαναχρησιμοποιήθηκαν.
Στην ακρόπολη
βρίσκονται ερείπια από οικοδομήματα.
Υπάρχουν αναφορές
ότι εκεί υπήρχε ένας
μικρός μαρμάρινος
ναός και μια στοά.
Το σύνολο των οικοδομικών
υλικών που βρίσκονται
στον χώρο και στις
πλαγιές πιθανότατα
υπάγονταν σε οικοδομήματα
που υπήρχαν κάποτε στην ακρόπολη.