Μέλη
της Αγγλικής Σχολής
στην Αθήνα έκαναν
ανασκαφές στο
Γεράκι (Αρχαία
Γερονθραί) την
άνοιξη και το καλοκαίρι
του 1905. Η δουλειά
τους εμπνεόταν
από την ελπίδα
να βρουν τα μνημεία
όπως τα είχε περιγράψει
ο Παυσανίας και
ιδιαίτερα τον
ναό του Απόλλωνα
που θα έπρεπε να
βρίσκεται στην
Ακρόπολη. Δεν πέτυχαν
το σκοπό τους και
η θέση του ναού
παραμένει άγνωστη.
Το
πρόγραμμα του
Πανεπιστημίου
του Άμστερνταμ
έχει διαφορετικό
στόχο. Μέσω ανασκαφής
και εντατικών
επιφανειακών
ερευνών, οι ερευνητές
στοχεύουν να τεκμηριώσουν
την ιστορία κατοίκησης
μέσα και γύρω από
την ακρόπολη του
Γερακιού από τους
πρώτους χρόνους
και μετά, εστιάζοντας
ιδιαίτερα στην
θέση της κοινότητας
στην κοινωνικο-πολιτική
δομή της Λακωνίας.
Οι
πρώτες αποδείξεις
ανθρώπινης δραστηριότητας
στην τοποθεσία
αποτελούνται
από χειροποίητα
αγγεία και εργαλεία
από οψιδιανό που
προέρχονται από
την Νεολιθική
περίοδο (περίπου
4400-3000). Δεν βρέθηκαν
αρχιτεκτονικά
υπολείμματα αλλά
τα ευρήματα υποδηλώνουν
κατοίκηση της
ακρόπολης ήδη
από αυτή τη περίοδο.
Τα
πρώτα αρχιτεκτονικά
υπολείμματα αποτελούνται
από μερικούς τείχους
οικιών που δεν
μπορούν να χρονολογηθούν
με περισσότερη
ακρίβεια παρά
μόνο στην Πρώιμη
Ελλαδική Ι περίοδο.
Η έρευνα και οι
ανασκαφές απέφεραν
αποδείξεις ότι
η ακρόπολη πρέπει
να στέγαζε μια
κοινότητα σημαντικού
μεγέθους και μεγάλης
σπουδαιότητας
στην Πρώιμη Ελλαδική
ΙΙ περίοδο (περίπου
2700-2200 π.Χ). Αυτή η περίοδος
στο Γεράκι χαρακτηρίζεται
και από ένα αξιόλογο αμυντικό
σύστημα που αποκαλύφθηκε
στο ανατολικό
τμήμα της ανασκαμμένης
περιοχής.
Το
Γεράκι εγκαταλείφθηκε
στα τέλη της Μέσο-Ελλαδικής
περιόδου αλλά
ανθρώπινη δραστηριότητα
επαναλαμβάνεται
στην Πρώιμη Εποχή
του Σιδήρου. Το
μέγεθος αυτής
της δραστηριότητας
παραμένει άγνωστο
προς το παρόν αλλά
πρέπει να ήταν
περιορισμένης
έκτασης συγκριτικά
με αυτή της Πρώιμης
Ελλαδικής περιόδου.
Η Αρχαϊκή περίοδος
εκπροσωπείται
κυρίως από αποδείξεις
θρησκευτικών
τελετών. Η ιερή
λειτουργία μπορεί
να επέζησε στους
Κλασικούς, Ελληνιστικούς
και Ρωμαϊκούς
χρόνους. Κατά την
Ελληνιστική περίοδο
η κορυφή της ακρόπολης
ξανακατοικήθηκε.
Ερείπια οικιών
αυτής της περιόδου
έχουν αναγνωριστεί.
Αυτή ήταν περίοδος
αναταραχών για
την επαρχία της
Λακωνίας που χαρακτηρίζεται
από την απώλεια της
Σπαρτιατικής
δύναμης και μια
σειρά μαχών και
επιδρομών που
διαφαίνονται στην
ανοργάνωτη διαρρύθμιση
και την απρόσεκτη
κατασκευή των
Ελληνιστικών
οικιών.
Ο
λόφος της ακρόπολης
εγκαταλείφθηκε
οριστικά μόνο
προς τα τέλη του
πρώτου αιώνα π.Χ.
Ο ναός του Απόλλωνα
που ανέφερε ο Παυσανίας
υπήρχε ακόμα και
ήταν ανοιχτός
στο κοινό και άλλα
τμήματα της ακρόπολης
χρησιμοποιούνταν
για ταφές. Στους
επόμενους αιώνες
ο λόφος χρησιμοποιήθηκε
για αγροτικούς
και άλλοτε για
αμυντικούς σκοπούς.